Kanadyjski sposób na nadmierną ilość prawa – zasada one for one

 

Kanada staje się jednym ze światowych liderów walki z niepotrzebnymi regulacjami określanymi mianem czerwonej taśmy (ang. red tape). Klasa polityczna tego kraju zdaje się rozumieć, że nadmierna ilość przepisów prawnych stanowi nic innego jak ukrytą formę opodatkowania, która jest najbardziej uciążliwa dla małych i średnich przedsiębiorców. Dzieje się tak, ponieważ koszty wynikające z regulacji (np. dostosowanie działalności czy dopełnianie obowiązków informacyjnych) co do zasady stanowią tym większe obciążenie im mniejszy jest podmiot. Premier Kanady Stephen Harper określił czerwoną taśmę jako cichego zabójcę miejsc pracy. Tymczasem w Polsce promowana jest przez polityków biurokratyczna inicjatywa „100 tysięcy miejsc pracy dla młodych”. Powyższa rozbieżność w sposób jaskrawy pokazuje zasadniczą różnicę w postrzeganiu istotnych problemów gospodarczych. W przypadku Polski, o czym już wielokrotnie pisaliśmy, problem czerwonej taśmy jest kompletnie poza zainteresowaniem dominujących uczestników debaty publicznej.

 

Report2015_EN.l680

 

Czym jest koszt administracyjny regulacji?

 

Prowadząc działalność gospodarczą musimy dopełnić określone obowiązki wynikające z przepisów prawa (regulacji). Poza oczywistymi kosztami finansowymi, takimi jak chociażby podatki, regulacje nakładają na przedsiębiorców szereg różnych obowiązków informacyjnych, które również wiążą się z kosztami (nakładem pracy). Ich wielkość zależeć będzie od różnych czynników np. od transparentności formularzy czy stabilności przepisów. Niestety te ciężary są często ukryte, ponieważ mało kto zajmuje się ich badaniem – ile godzin obywatel x musi poświęcić, ażeby spełnić wymogi przewidziane przepisami ustawy y – a przecież „czas to pieniądz”. Wyjątkowy pod tym względem był rok 2010, gdyż wówczas Ministerstwo Gospodarki opublikowało dane, które miały być wstępem do dalszych prac na reformą przygotowania regulacji. Stwierdzono:

 

„W czerwcu 2010 roku zakończony został pomiar bazowy obciążeń administracyjnych w przepisach prawa gospodarczego w oparciu o Model Kosztu Standardowego. Wyniki pomiaru wskazują, że suma rocznych kosztów administracyjnych ponoszonych przez przedsiębiorców w Polsce wynosi 77,6 mld złotych, co stanowi ok. 6,1% PKB Polski. Suma rocznych kosztów obciążeń administracyjnych wynosi 37,3 mld złotych, co stanowi ok. 2,9% PKB Polski”.

 

Gwoli wyjaśnienia – koszty administracyjne są kategorią szerszą, w skład której wchodzą aktywności przedsiębiorców stanowiące raczej element ich normalnej działalności. Natomiast obciążenia administracyjne to już po prostu biurokracja. Jak to się liczy? Zjawisko mierzone jest współcześnie za pomocą powszechnie akceptowalnego Modelu Kosztu Standardowego (ang. Standard Cost Model). Koszt administracyjny to iloczyn ceny (koszt pracy pracownika lub usługi zewnętrznej), czasu (ilość czasu potrzebna dla dopełnienia obowiązku) oraz ilości (liczba populacji/przedsiębiorców, których obciąża regulacja pomnożona przez częstotliwość obowiązku).

 

Zasada one for one

 

Na czym polega zasada „one for one”? W swojej istocie jest banalnie prosta – za każdą nowo wprowadzoną regulację należy usunąć inne obciążenie administracyjne o porównywalnym koszcie. Innowacyjność rozwiązania kanadyjskiego wynika przede wszystkim z faktu, że jako pierwszy kraj na świecie wprowadziła wspomnianą zasadę do swojego porządku prawnego (przy ogromnym poparciu 245 do 1), uchwalając – Red Tape Reduction Act (C-21).Czytamy:

 

„Jeżeli przyjęta jest regulacja, która tworzy nowe obciążenie administracyjne dla przedsiębiorców, jedna albo więcej już istniejących regulacji musi zostać poprawiona bądź uchylona w celu zrównoważenia kosztu nowej regulacji”.

 

Dotychczas politycy różnych krajów często deklarowali potrzebę wypracowania tego rodzaju praktyki. Niestety najczęściej na rozważaniach się kończyło. Historia walki z czerwoną taśmą w Kanadzie przy wykorzystaniu tej metody sięga aż 2001 r. W jednej z kanadyjskich prowincji – Kolumbii Brytyjskiej – w związku z pogarszającą się sytuacją ekonomiczną władze zdecydowały się działać. Rozpoczęto realizację polityki – każda nowa regulacja oznacza usunięcie dwóch już obowiązujących. W konsekwencji zredukowano czerwoną taśmę aż o 40%, co ważne bez pogorszenia standardów ochrony życia, zdrowia, bezpieczeństwa czy środowiska. Sukces tamtejszych doświadczeń stopniowo zyskiwał na rozgłosie, co ostatecznie doprowadziło do trwałego wprowadzenia zasady one for one do kanadyjskiego porządku prawnego. Walka z regulacjami przekłada się na realne oszczędności po stronie tysięcy przedsiębiorców.

 

Sama zasada one for one nie przyczynia się zasadniczo do redukcji czerwonej taśmy. Posiada jednak bardzo ważny atut – jest doskonałym narzędziem do powstrzymania dalszego nadmiernego rozrostu przepisów. Przy jej stosowaniu obciążenia administracyjne wynikające z regulacji utrzymywane są na stałym poziomie. Powyższe powinno szczególnie zainteresować naszych rodzimych polityków, ponieważ niestabilność prawa stanowi jedną z podstawowych barier rozwoju przedsiębiorczości w Polsce. Tymczasem dość przewrotną i zadziwiającą praktyką polskich urzędników i parlamentarzystów jest chwalenie się ilością przygotowanych w czasie ich kadencji aktów normatywnych. Jeżeli przyjąć takie kryterium to faktycznie jest się czym chwalić. Zgodnie z badaniami firmy Grant Thornton w roku 2014 uchwalono rekordową ilość prawa – prawie 26 tysięcy stron. Wątpliwe są szanse, że wskazany wynik trwale zapisze się w historii, ponieważ najprawdopodobniej zostanie pobity już w tym roku! Zdaje się, że straciliśmy całkowicie nad tym procesem kontrolę. Polski parlament nie powinien być machiną, przy pomocy której politycy ścigają się kto przygotuje największą liczbę przepisów, lecz miejscem pracy gdzie przygotowywane są rozważne regulacje i tylko wówczas gdy jest to faktycznie niezbędne. Musimy jednak pamiętać, że nawet najbardziej doskonałe instytucje i wzorce z różnych krajów świata staną się całkowicie bezużyteczne, jeżeli będzie brakować woli politycznej.

 

Cenisz naszą pracę? Polub nas na Facebooku! Spodobał Ci się tekst? Polub go! Twoje wsparcie jest dla nas ważne.
Za zdjęcie dziękujemy pixabay.com.

Spodobał Ci się ten tekst? Udostępnij go:Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someone

Komentarze

komentarzy